Złoty polski

Ten paragraf dotyczy historycznej jednostki pieniężnej. Zobacz podobnie: Złocisty - współczesna pieniądz Polski.

Złoty nasz, floren, gulden – obrachunkowa placówka pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jak moneta. Powstała zanim połową XV wieku na rzecz oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących równowartość w srebrze na rzecz złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Po uderzenie najważniejszy rzeczywiście wybity za panowania Zygmunta II Augusta jak tzw. półkopek. Cena 30 groszy miały plus lekkie talary Zygmunta III Wazy z lat 1620-1622, srebrne złotówki bito w 1661 i 1663-1666 jak tzw. tymfy. Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złocisty własny był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych bądź 30 miedzianych. W czasie insurekcji kościuszkowskiej wydano bilety skarbowe opiewające na 1 złocisty nasz. W 1824 wyemitowano złotowe bilety kasowe, natomiast w czasie powstania listopadowego pierwsze danie banknoty. W Królestwie Kongresowym do 1841 emitowano złocisty krajowy i jego wielokrotność w srebrze (2, 5, 10 złp.) i złocie (25, 50 złp.). Od 1832 wyznaczono koszt 1 złp. na 15 kopiejek. W Galicji złp. jak zespół obrachunkowa był z drugiej ręki do 1846 (4 złp. stanowiły 1 gulden, inaczej tzw. złocisty reński).

Bibliografia

  • W. Terlecki The Origin of the Polish Złocisty and its History, w: Wiedza Numizmatyczne 1961.

Efekt Slashdota

Efekt Slashdota – nauka zawodu wyznaczający znaczne spowolnienie działania albo całkowite zablokowanie jakiegoś serwisu internetowego podyktowane nagłym wzrostem liczby odwiedzających ów komplet naczyń stołowych, skoro pojawiające się w tamtym miejscu informacje zostały zacytowane ewentualnie podlinkowane w jakimś innym, dużym i popularnym serwisie internetowym. Mniejsze serwisy internetowe są często uruchamiane na komputerach i łączach nie przygotowanych do obsługi wielkiej liczby odwiedzających - szybki rozwój popularności powoduje wydatny ewolucja ruchu sieciowego skierowanego do takiego serwisu, co pociąga za sobą znaczne wydłużenie czasu odpowiedzi i często zupełne zablokowanie.

Nazwa pochodzi serwisu Slashdot, kto jest na tak duża liczba znany, iż rozmieszczenie w zanim notki odwołującej się do jakiegoś mniejszego serwisu często powodowało jego zablokowanie w opisany wyżej droga. Rezultat Slashdota bywa znany jako w Polsce “efektem wykopu”, co jest odpowiednikiem angielskiego Digg effect (ang. “skutek Digg-a”), od nazw popularnych serwisów służących ocenianiu i promowaniu informacji umieszczonej na stronach WWW przez czytelników.

Duże serwisy internetowe są w większości wypadków przygotowane na przyjęcie znacznej liczby odwiedzających i związanego z tym ruchu internetowego. Mniejsze serwisy mogą dać za wygraną zablokowaniu z wielu przyczyn: publikowanie dużych plików (np. filmów ewentualnie innych multimediów), hiperłącze o zbytnio niskiej przepustowości, niewydajne program zastosowane do publikacji poszukiwanych treści albo nadmiar limitu przesyłanych danych przydzielonego przez dostawcę usług internetowych. Spory poruszenie internetowy wygenerowany przez komputery wielkiej liczby czytelników powoduje konsekwencja odmowy działania usługi (ang. Denial of Service), jednakowo do umyślnego, rozproszonego ataku sieciowego.

Jedną z form pomocy oblężonym serwisom jest generowanie kopii ich zawartości na tzw. mirrorach. W tym celu powstały specjalistyczne serwisy, takie podczas gdy MirrorDot i Network Mirror.

Godność człowieka


Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
świniarz dźwigająca cenną i ozdobną, jakkolwiek ciężką skrzynię.
Nazwisko związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, jaki człowiek dźwiga.

Spis treści

//

Nazwisko człowieka w charakterze wyobrażenie filozoficzne

Godność człowieka (dignitas hominis) powinno się do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a wyjście rozumienia tego pojęcia wywiera pokaźny działanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało choć w dziejach filozofii do licha i trochę definicji godności - od razu wolno ją usposobić przychylnie jak taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w wyjście żądany w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje w charakterze intencja, nie w charakterze lek działania.

Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, który jest utalentowany i uroczysty, a który niski i bezwstydny, decyduje ród. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi gdy wachlarz, głośne imię itp. Miano rodowe jest wtedy dokładnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą jak spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.

Według Arystotelesa nazwisko to niewinność ujmowana w charakterze złoty farmaceutyk między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską nazwisko człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wyobrażenie i paralelizm Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego nazwisko jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Ktoś człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Podług św. Tomasza z Akwinu ideał człowieka wynikająca z jego godności określa jego wyjście istnienia i treść rozwoju. Wybieg istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, jak iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego niezależność, mówił oraz humanizm renesansowy, głównie Pico della Mirandola.

Immanuel Plisa, definiując nazwisko, stwierdził, iż człowiek nie prawdopodobnie być przenigdy środkiem do jakiegoś celu, jednakże ciągle musi być celem samym w sobie. Wedle Skinnera, twórcy behawioryzmu, miano rodowe to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, podług której nazwa rodowa ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały nazwa rodowa człowieka jak własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje nazwisko jak jedną ze sprawności natury ludzkiej, inaczej jak jedną z cnót. Nazwa rodowa osobista jest ważnym pojęciem plus w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwisko jak korzenie ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azali także egzystencjalnego (Kierkegaard).

W sensie prawnym

W polskiej Konstytucji

Polska Ustawa zasadnicza obecnie w swojej preambule stwierdza życie przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie być może być zawężona i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

Trybunał Ustrojowy i zastęp konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna przy aktu prawnego, kto o niej otwarcie stanowi, w związku z tym nie być może stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.

W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym

Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. łącznie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego pogląd czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego pogwałcenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.

W nie całkiem Unii Europejskiej

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje życie godności ludzkiej i stanowi, iż musi być kobieta szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Jadłospis wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej i zakazuje tortur i nieludzkiego ewentualnie poniżającego traktowania lub karania, zaś niewolnictwa i pracy przymusowej.

W niespełna międzynarodowym

Powszechna Oficjalna wypowiedź Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “respekt przyrodzonej godności zaś równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, a w artykule 1, iż “wszyscy zasoby siły roboczej rodzą się równi poniżej względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni czynić przy innych w duchu braterstwa.”

Zobacz też

Pisarstwo przedmiotu

  • Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Oficyna Borgis, Syreni gród 1993.
  • F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności

Ostrza trzoneczkowate


Trzoneczkowate grot ahrensburskie

Ostrza trzoneczkowate - (ang. tanged points) utensylia krzemienne wykonane z wióra bądź rzadziej odłupka. Grot posiada uformowany retuszem uchwyt, mniej albo z większym natężeniem prawidłowy. Specyficzną odmianą jest liściak - uchwyt jest chwiejnie oddzielony. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły w charakterze grociki strzał. Od nich wziął nazwę zespół kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda obszar kulturowy w tym kompleksie posiadała swój obdarzony charakterem gatunek grocika.

Bibliografia

  • Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Stolica Polski 1990.
  • Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka bajka Polski, t. 1 Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.
  • Janusz K. Kozłowski , Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Filia Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Gród podwawelski 1999.

Granica polsko-niemiecka

żywopłot międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
od 3 października 1990

Rozciągłość
467 km

Ilość przejść granicznych
brak

Od 3 października 1990 roku, jak to nastąpiło unia Niemiaszek, jednym z siedmiu państw graniczących z Polską jest również Rzeczpospolita Federalna Szwab. Nim tą datą Lechistan graniczyła z Niemiecką Republiką Demokratyczną, a ogrodzenie miała jednakowy kurs. Bariera między Polską a Niemcami nazywana jest często granicą na Odrze i Nysie.

Granica została ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią pogranicze Własny i wschodnią Niemiec.

Spis treści

//

Bieg granicy


Początek granicy - trójstyk granic Nasz, Pepiczek i Niemiec

W południowym swoim odcinku żywopłot zaczyna się u trójstyku - zbiegu granic trzech państw (Lokalny, Helmut i Pepiczek) na godzina dwunasta od Porajowa, od tego czasu przebiega opodal Nysy Łużyckiej pozostawiając po polskiej stronie tzw. “sakwa żytawski” (nazwany również “turoszowskim”) i dzieląc parę nadrzecznych miejscowości, takie kiedy: Żytawa/Porajów-Sieniawka, Görlitz/Zgorzelec, Bad Muskau/Łęknica i Guben/Gubin. Kilkanaście kilometrów na północ od Gubina Nysa Łużycka wpada do Odry i od tego miejsca ogrodzenie biegnie w dół jej nurtem przez następne ok. 200 km - do okolic miasta Gryfino (od Widuchowej, dokąd Odra rozdziela się i tworzy rozlewiska - żywopłot biegnie Odrą Zachodnią). Na odcinku odrzańskim bariera dzieli na część niemiecką i polską miasta Frankfurt ponad Odrą/Słubice.


Granica powyżej rzeką Nysą, obrębek po stronie niemieckiej

Od Gryfina żywopłot na Odrze i Nysie omija Szczecin od zachodu opuszczając rzekę Odrę i biegnąc później na północ zachodnią częścią dolin nadodrzańskich w okolicach polskich miejscowości Rosówek, Kołbaskowo, Barnisław, Bobolin, Lubieszyn, Buk, łajno, Myślibórz Silny aż do leżącego powyżej Zalewem Szczecińskim Nowego Warpna, ażeby po pewnym czasie przeciąć element wyspy Uznam na zachód od Świny pozostawiając po stronie polskiej gród Świnoujście. W tym miejscu polsko-niemiecka żywopłot lądowa kończy się w Bałtyku.

Kształtowanie się granicy

Wielka trójka arbitralnie ustanawiając w Jałcie powojenny rozdzielenie Europy (w Poczdamie nastąpiły dopiero co pewne korekty i uzupełnienia postanowień jałtańskich) przychyliła się do żądań Stalina utrzymania przez ZSRR jego zdobyczy terytorialnych powziętych kosztem Własny w wyniku ataku z 17 września 1939 doprecyzowanych 28 września 1939 w porozumieniu z Niemcami zwanym drugim paktem Ribbentrop-Mołotow. W ich wyniku zagarnięta w 1939 Zachodnia Ukraina ze Lwowem i Stanisławowem, Zachodnia Białoruś z Brześciem powyżej Bugiem, Baranowiczami i Grodnem i Wileńszczyzna pozostała w rękach ZSRR, a granicę między Polską a ZSRR ustanowiono na zaproponowanej ćwierć wieku przedtem linii demarkacyjnej rozdziału wojsk sowieckich i polskich w 1920 zwanej linią Curzona. Jak odmiana “rekompensaty” zdecydowano nadać Polsce terytoria leżące nim II wojną światową w granicach Fryc, tzn. część Prus Wschodnich - Warmię i Mazury (Olsztyn i Elbląg) tudzież Pomorze – ze Szczecinem i Gdańskiem na północy, ziemię lubuską a Śląsk – Górny i Spodni z Gliwicami, Opolem i Wrocławiem. Pomysł owszem ustanowionej granicy opierała się m.in. na dążeniu do maksymalnego skrócenia linii granicznej polsko-niemieckiej. Operand ów był często później przedstawiany na porównanie do przebiegu granic Własny sprzed 1939 roku, gdy Rajch “obejmowały” Polskę z faktycznie trzech stron i zdolne były poprzedzić wstępem swe wojska we wrześniu 1939 ze wszystkich tych kierunków. Tok nowej granicy nie był do końca stricte prawnie nabyty, wyjątkowo na odcinku północnym: Szczecin w charakterze kompleks (bez podziału między Rajch a Polskę) został przyznany Polsce nie wcześniej po konferencji poczdamskiej, odpad lądu na wyspie Uznam z ujęciem wody pitnej na rzecz Świnoujścia Kraj nad wisłą uzyskała od NRD latem 1951, a ostatnie rozmowy graniczne w obrębie Frankfurtu ponad Odrą dokonane zostały we wrześniu 1951.


Przesunięcie granic Własny w wyniku II wojny światowej; żywopłot na Odrze i Nysie zaznaczona na zielono

Decyzja wielkiej trójki skutkowała plus tym, iż Polacy zamieszkali na Kresach Wschodnich musieli – chcąc żyć w państwie polskim – pozostawić swoje ziemie i przekazać się społem ze wszystkim, co im się udało ograbić ze sobą, na zachód. Równocześnie zamieszkali na terytoriach przyznanych Polsce mieszkańcy niemieccy zmuszeni zostali do wyprowadzki na zachód, abstrahując od granicę na Odrze i Nysie; sprawa sądowa ów odbywał się często bez zachowania dostatecznych standardów i w niemieckiej nomenklaturze zwany jest Vertreibung (”wypędzeniem”).

Jednocześnie z operacją przemieszczania Niemców w przygłup Niemiaszek i Polaków z Kresów do nowych województw zachodnich i północnych (nazywanych w polskiej powojennej propagandzie “Ziemiami Odzyskanymi”) przeprowadzane były operacje przymusowego rozpraszania na Ziemiach Zachodnich mieszkającej w Bieszczadach i wschodniej Małopolsce ludności ukraińskiej i łemkowskiej w ramach Akcji “Wisła”.

Pierwszym formalnym potwierdzeniem międzypaństwowym ustalającym bieg granicy na Odrze i Nysie był oprawa zgorzelecki z 6 lipca 1950 mieszczący się między PRL i NRD. Dalsze zabiegi o uważanie międzynarodowe tej granicy napotykały na liczne opory zarówno w samych Niemczech, których straty terytorialne w wyniku wywołanej i przegranej II wojny światowej były - przy zaistnienia tej granicy - znaczne, podczas gdy i w niektórych innych krajach zachodnich, które w okresie zimnej wojny stosowały różne taktyczne zagrania używając w charakterze karty przetargowej m.in. sprawę uznania granicy na Odrze i Nysie. Doszczętnie do ratyfikacji układu granicznego pośrodku Polską a Niemcami doszło wówczas coś koło tego pół wieku po zakończeniu wojny, para lata po upadku muru berlińskiego i dwanaście miesięcy po zjednoczeniu Fryc, w trakcie posiedzenia Bundestagu 16 grudnia 1991. Wola niemieckiego parlamentu uprawomocniła się i weszła w żywot miech później - 16 stycznia 1992.

żywopłot między Polską a NRD

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 NRD

Okres istnienia
1949-1990

Długość
456 km

Granica Nasz i Niemieckiej Republiki Demokratycznej istniała od 1949 roku do zjednoczenia Helmut, tj. do 3 października 1990 roku.

Korekty granicy

1945

Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach wykoncypowany kurs. W związku z tym coraz w 1945 dokonano szeregu korekt.

Pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie. Miniony na obiekt okolica niemieckiej w zamian za Gówno i Buk. Polsce przyznano oraz w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo zaś drogę Stobno – Kołbaskowo.

1949

Cztery lata później dokonano regulacji granicy na wysokości skrzyżowania i wartościowy Linki – Neu Lienken – Buk.


Mapa okolic Jeziora Nowowarpieńskiego z zaznaczonymi Rieth i Altwarp

1951

Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku gród Świnoujście straciło dojście do wody pitnej, w następstwie tego przez szóstka lat sprowadzano wodę spoza granicy. Sytuację zmieniła wówczas adiustacja granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, jak to włączono do Krajowy powierzchnia o powierzchni naokoło 76,5 ha co do jednego ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w powierzchnia język niemiecki specyficzny cypel. W zamian Niemcom przyznano równoległy powierzchnia w okolicach Gryfina.

1989

W dniu 21 maja 1989 roku, po trwającym kwartet lata konflikcie, dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych pośrodku Polską a NRD.

Ogrodzenie polsko-niemiecka w okresie międzywojennym

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
1919-1939

Długość
1912 km

Ta oddział jest zalążkiem. Jeżeli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

  1. ↑ Ciasny Rocznik średni Krajowy 2007
  2. ↑ na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne między Polską a Niemcami (27 drogowych, 8 kolejowych i 5 Rzecznych) zostały zlikwidowane
  3. ↑ bieg linii granicznej między Polską a Niemcami na wodach Bałtyku prawnie nabyty został nie prędzej 22 maja 1989 w drodze osobnej “Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej”
  4. ↑ należy tu znakować, iż nauka zawodu ów określa w piśmiennictwie niemieckim wszystkie trzy rodzaje przemieszczeń ludności niemieckiej z tych terytoriów, tzn. ewakuację (np. przymusową ewakuację “Festung Breslau” – zarządzoną 19 stycznia 1945 przez gauleitera Śląska Karla Hankego), ucieczkę ludności niemieckiej poprzednio nacierającymi wojskami i wysiedlenia po zakończeniu wojny
  5. ↑ wpis “Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiaszek o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”
  6. ↑ 6,0 6,1 w latach 1945-1949 tereny późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej były radziecką strefą okupacyjną terenów byłej III Rzeszy; państwo NRD utworzono 7 października 1949
  7. Granice i przestrzeń Polski
  8. ↑ zobacz
  9. Terytorium II Rzeczpospolitej

p • d • e
Granice Polski

 
z Rosją

z Niemcami

z Litwą

z Białorusią

z Ukrainą

z Czechami
ze Słowacją

Historyczne: z Łotwą (1919-1939) • z Rumunią (1918-1939) • z Węgrami (1939) • z Czechosłowacją (1918-1939, 1945-1992) • ze Związkiem Radzieckim (1921-1939, 1945-1991)

 

Powiaty w Polsce 1919-1939

Powiaty w Polsce 1919-1939 – tabele będące graficzną prezentacją okresów istnienia i przynależności wojewódzkiej wszystkich powiatów II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939.

Spis treści

//

Legenda

  • Powiaty podzielono na para grupy (tabele) – powiaty ziemskie i miejskie.
  • Każda orszak reprezentuje jeden rok kalendarzowy funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
  • Dla ułatwienia orientacji, sekwencja lat funkcjonowania jednostek przytoczono blisko każdym powiecie. W przypadku, jak powiat istniał również w 1945 roku, szereg jego istnienia większy próg tabeli oznaczono strzałką (→) – więcej w artykule Powiaty w Polsce od 1945.
  • W przypadku, podczas gdy powiat istniał aktualnie w 1919, 1920, 1921 bądź 1922 roku, nie musi znaczyć to, iż powiat powołano w 1919, 1920, 1921 czy też 1922 roku; po cios główny znalazł się on choć wobec prawodawstwem niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w państwie zaborczym, w którym posiadał odrębny stan prawny ustawodawczy. Podobna położenie ma obszar w przypadku powiatu frysztackiego, w latach 1920-1938 należącego do Czechosłowacji.
  • Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę co więcej w tamtym czasie, podczas gdy powiat powołano czy też zniesiono w środku danego roku.
  • Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona asysta odnosi się zawżdy do roku nowej przynależności administracyjnej.
  • Przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów pomagają odczytać kolory użyte w tabelach (przedstawione poniżej).

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

białostockie

kieleckie

krakowskie

lubelskie

lwowskie

łódzkie

nowogródzkie

poleskie

pomorskie

poznańskie

stanisławowskie

śląskie

tarnopolskie

warszawskie

wileńskie (Grunt Wileńska)

wołyńskie

Warszawa

  • Powiaty uszeregowane są wedle nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) wysoce się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je w charakterze osobne hasła, oraz sekwencja ustawodawczy powiatów nim ewentualnie po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ czy też ← zależnie od sytuacji chronologicznej).
  • Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Rzeczypospolitej Polskiej oznaczono symbolem (►) a przytoczono nazwę powiatu docelowego (odstępstwo: powiat wieleński – jego osiedle została przedzielona granicą państwową, a samą jednostkę wcielono do powiatu czarnkowskiego).
  • Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej. Oznaczenia te przytoczono zarówno w pobliżu nazwie powiatu (w wersji skupionej) kiedy i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, szczerze nim czy też po każdej zmianie przynależności).
  • W kolumnie drugiej skrótami państw, których fragmenty weszły w kompozycja II Rzeczypospolitej, oznaczono inherencja państwową powiatu (obszaru powiatu) zanim I wojną światową (A – Austro-Węgry, N – Szwaby, R – Rosja).
  • Druga od prawej, pusta sznur oznacza chronos okupacji hitlerowskiej i radzieckiej Lokalny w latach 1939-1945.

Powiaty ziemskie 1919-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

augustowski
R
1919-39

baranowicki
R

1921-39

bardiowski
A

będziński
R
1919-39

bialski (Biała Krakowska)
A

1920-39

bialski (Biała Podlaska)
R
1919-39

białostocki
R
1919-39

białowieski
R

21-22

bielski (Bielsk Podlaski)
R
1919-39

bielski (Bielsko)
A

1920-39

biłgorajski
R
1919-39

błoński
R
1919-39

bocheński
A

1920-39

bohorodczański
A

1920-32

borszczowski
A

1920-39

bóbrecki
A

1920-39

brasławski
R

1922-39

brodnicki
N

1920-39

brodzki
A

1920-39

brzeski (Brzesko)
A

1920-39

brzeski (Brześć ponad Bugiem)
R

1921-39

brzeziński
R
1919-39

brzeżański
A

1920-39

brzozowski
A

1920-39

buczacki
A

1920-39

bydgoski #
N

1920-38 #
38-39

bytomski
N

→ 1922; ► świętochłowicki

chełmiński
N

1920-39

chełmski
R
1919-39

chodzieski
N

1920-39

chojnicki
N

1920-39

chrzanowski
A

1920-39

ciechanowski
R
1919-39

cieszanowski
A

1920-22
→ lubaczowski

cieszyński
A

1920-39

czadecki (część płn.)
A

czarnkowski
N

1920-39

czeskocieszyński
A

częstochowski
R
1919-39

człuchowski
N

→ 1920; ► chojnicki

czortkowski
A

1920-39

dąbrowski
A

1920-39

dębicki
A
ropczycki ←
1937-39

dobromilski
A

1920-39

doliński
A

1920-39

drohiczyński
R

1921-39

drohobycki
A

1920-39

dubieński
R

1921-39

duniłowicki #
R
21-
22
# 1922-25
→ postawski

działdowski #
N

1920-38 #
38-39

dziśnieński #
R
21-
22
# 1922-39

frydecki (część wsch.)
A

frysztacki
A

38-39

garwoliński #
R
1919-39 #
39

gliwicki
N

→ 1922; ► rudzki / ► tarnogórski

gniewski
N

1920-32

gnieźnieński
N

1920-39

gorlicki
A

1920-39

gostyniński
R
1919-39

gostyński
N

1920-39

górowski
N

→ 1920; ► leszczyński / ► rawicki

grodzieński
R

1921-39

grodziski
N

1920-32

gródecki
A

1920-39

grójecki
R
1919-39

grudziądzki
N

1920-39

grybowski
A

1920-32

horochowski
R

1921-39

horodeński
A

1920-39

hrubieszowski
R
1919-39

husiatyński
A

1920-25
→ kopyczyniecki

iłżecki
R
1919-39

inowrocławski #
N

1920-38 #
38-39

iwacewicki
R
kosowski (Kosów Poleski) ←
1935-39

janowski
R
1919-39

jarociński
N

1920-39

jarosławski
A

1920-39

jasielski
A

1920-39

jaworowski
A

1920-39

jędrzejowski
R
1919-39

kaliski #
R
1919-38 #
38-39

kałuski
A

1920-39

kamionecki
A

1920-39

kartuski
N

1920-39

katowicki
N

1922-39

kępiński
N

1920-39

kielecki
R
1919-39

kieżmarski
A

kobryński
R

1921-39

kolbuszowski
A

1920-39

kolneński
R
1919-32

kolski #
R
1919-38 #
38-39

kołomyjski
A

1920-39

konecki #
R
1919-39 #
39

koniński #
R
1919-38 #
38-39

konstantynowski
R
1919-32

kopyczyniecki
A
husiatyński ←
1925-39

kosowski (Kosów Huc.)
A

1920-39

kosowski (Kosów Pol.)
R

1921-35
→ iwacewicki

kostopolski
R

1925-39

koszyrski
R

1921-39

kościański
N

1920-39

kościerski
N

1920-39

kowelski
R

1921-39

kozienicki
R
1919-39

koźmiński
N

1920-32

krakowski
A

1920-39

krasnostawski
R
1919-39

krośnieński
A

1920-39

krotoszyński
N

1920-39

krzemieniecki
R

1921-39

kwidzyński
N

→ 1920; ► gniewski

kutnowski #
R
1919-39 #
39

leski (do 1931 liski)
A

1920-39

leszczyński
N

1920-39

lidzki
R

1921-39

limanowski
A

1920-39

lipnowski #
R
1919-38 #
38-39

lubaczowski
A
cieszanowski ←
1923-39

lubartowski
R
1919-39

lubawski
N

1920-39

lubelski
R
1919-39

lubliniecki
N

1922-39

lubomelski
R

1921-39

lwowski
A

1920-39

łańcucki
A

1920-39

łaski
R
1919-39

łęczycki
R
1919-39

łomżyński #
R
1919-39 #
39

łowicki #
R
1919-39 #
39

łódzki
R
1919-39

łucki
R

1921-39

łukowski
R
1919-39

łuniniecki
R

1921-39

makowski (Maków Maz.)
R
1919-39

makowski (Maków Podh.)
A

1924-32

miechowski
R
1919-39

mielecki
A

1920-39

międzychodzki
N

1920-39

międzyrzecki
N

→ 1920; ► międzychodzki / ► nowotomyski

miński
R
1919-39

mławski
R
1919-39

mogileński
N

1920-39

mołodeczański
R

1927-39

morski
N

1927-39

mościski
A

1920-39

myślenicki
A

1920-39

nadwórniański
A

1920-39

namiestowski
A

→ 1924; ► spisko-orawski

namysłowski
N

→ 1920; ► kępiński

nidzicki
N

→ 1920; ► działdowski

nieszawski #
R
1919-38 #
38-39

nieświeski
R

1921-39

niżański
A

1920-39

nowogródzki
R

1921-39

nowosądecki
A

1920-39

nowotarski
A

1920-39

nowotomyski
N

1920-39

obornicki
N

1920-39

odolanowski
N

1920-32

olkuski
R
1919-39

opatowski
R
1919-39

opoczyński #
R
1919-39 #
39

ostrogski
R

1921-24
→ zdołbunowski

ostrołęcki #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wyspa Maz.) #
R
1919-39 #
39

ostrowski (Wysepka Wlkp.)
N

1920-39

ostródzki
N

→ 1920; ► lubawski

ostrzeszowski
N

1920-32

oszmiański
R

1922-39

oświęcimski
A

1920-32

peczeniżyński
A

1920-29

pilźnieński
A

1920-32

pińczowski
R
1919-39

piński
R

1921-39

piotrkowski
R
1919-39

pleszewski
N

1920-32

płocki
R
1919-39

płoński
R
1919-39

podgórski
A

1920-23

podhajecki
A

1920-39

postawski
R
duniłowicki ←
1926-39

poznański
N

1925-39

poznański wschodni
N

1920-24

poznański zachodni
N

1920-24

prużański
R

1921-39

przasnyski
R
1919-39

przemyski
A

1920-39

przemyślański
A

1920-39

przeworski
A

1920-39

pszczyński
N

1922-39

pucki
N

1920-27

puławski
R
1919-39

pułtuski
R
1919-39

raciborski
N

→ 1922; ► rybnicki

radomski
R
1919-39

radomszczański
R
1919-39

radziechowski
A

1920-39

radzymiński
R
1919-39

radzyński
R
1919-39

rawicki
N

1920-39

rawski (Rawa Maz.) #
R
1919-39 #
39

rawski (Rawa Ruska)
A

1920-39

rohatyński
A

1920-39

ropczycki
A

1920-37

rówieński
R

1921-39

rudecki
A

1920-39

rudzki
N

1922-24

rybnicki
N

1922-39

rypiński #
R
1919-38 #
38-39

rzeszowski
A

1920-39

samborski
A

1920-39

sandomierski
R
1919-39

sanocki
A

1920-39

sarneński #
R

1921-30 #
1930-39

sejneński
R
1919-25

sępoleński
N

1920-39

siedlecki
R
1919-39

sieradzki
R
1919-39

sierpecki
R
1919-39

skałacki
A

1920-39

skierniewicki #
R
1919-39 #
39

skolski
A

1920-32

słonimski
R

1921-39

słupecki
N
1919-32

sniński
A

sochaczewski
R
1919-39

sokalski
A

1920-39

sokołowski #
R
1919-39 #
39

sokólski
R
1919-39

spisko-orawski
A

1920-25

stanisławowski
A

1920-39

starogardzki
N

1920-39

starolubowelski
A

starosamborski
A

1920-32

starowiejski
A

→ 1920; ► spisko-orawski

stoliński
R

1923-39

stołpecki
R

1921-39

stopnicki
R
1919-39

stryjski
A

1920-39

strzelneński
N

1920-32

strzyżowski
A

1920-32

suwalski
R
1919-39

sycowski
N

→ 1920; ► kępiński / ► odolanowski / ► ostrzeszowski

szamotulski
N

1920-39

szczuczyński (Grajewo)
R
1919-39

szczuczyński (Szczuczyn)
R

1929-39

szubiński #
N

1920-38 #
38-39

śmigielski
N

1920-32

śniatyński
A

1920-39

średzki
N

1920-39

śremski
N

1920-39

świecki
N

1920-39

święciański
R

1922-39

świętochłowicki
N

1922-39

tarnobrzeski
A

1920-39

tarnogórski
N

1922-39

tarnopolski
A

1920-39

tarnowski
A

1920-39

tczewski
N

1920-39

tłumacki
A

1920-39

tomaszowski
R
1919-39

toruński
N

1920-39

trembowelski
A

1920-39

trzciański
A

→ 1920; ► spisko-orawski

tucholski
N

1920-39

turczański #
A

1920-31 #
1931-39

turecki #
R
1919-38 #
38-39

wadowicki
A

1920-39

warszawski
R
1919-39

wąbrzeski
N

1920-39

wągrowiecki
N

1920-39

wejherowski
N

1920-28

węgrowski #
R
1919-39 #
39

wieleński
N

→ 1920; ► czarnkowski

wielicki
A

1920-32

wieluński
R
1919-39

wilejski #
R
21-
22
# 1922-39

wileńsko-trocki
R

1922-39

witkowski
N

1920-27

włocławski #
R
1919-38 #
38-39

włodawski
R
1919-39

włodzimierski
R

1921-39

włoszczowski
R
1919-39

wolsztyński
N

1920-39

wołkowyski
R

1921-39

wołożyński
R

1921-39

wrzesiński
N

1920-39

wschowski
N

→ 1920; ► leszczyński

wyrzyski #
N

1920-38 #
38-39

wysokomazowiecki
R
1919-39

zabrski
N

→ 1922; ► rudzki

zaleszczycki
A

1920-39

zamojski
R
1919-39

zawierciański
R

1927-39

zbaraski
A

1920-39

zborowski
A

1920-39

zdołbunowski
R
ostrogski ←
1925-39

złoczowski
A

1920-39

złotowski
N

→ 1920; ► sępoleński

żniński
N

1920-39

żółkiewski
A

1920-39

żydaczowski
A

1920-39

żywiecki
A

1920-39

Powiaty miejskie 1920-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat

20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39

1945

Białystok
R

1928-39

Bielsko
A
1920-39

Bydgoszcz
N
1920-38 #
38-39

Bytom
N

→ 1922; ► świętochłowicki

Chorzów
N
Królewska Huta ←
1934-39

Częstochowa
R

1928-39

Gdynia
N

1929-39

Gniezno
N

1928-39

Grudziądz
N
1920-39

Inowrocław
N

1928-38 #
38-39

Katowice
N

1922-39

Kraków
A
1920-39

Królewska Huta
N

1922-34
→ Chorzów

Lublin
R

1928-39

Lwów
A
1920-39

Łódź
R

1928-39

południowo-warszawski
R

1928-39

Poznań
N
1920-39

północno-warszawski
R

1928-39

prasko-warszawski
R

1928-39

Radom
R

1932-39

Sosnowiec
R

1928-39

śródmiejsko-warszawski
R

1931-39

Toruń
N
1920-39

Wilno
R

1928-39

Ciekawostki

  • 1922: Bytom (Niekonwencjonalny Bytom) – po przejęciu przez administrację polską części Górnego Śląska – 20 czerwca 1922 roku (żniwo podziału poplebiscytowego) – w granicach województwa śląskiego znalazła się część należącego poprzednio do Niemiaszek powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Nowatorski). Rozporządzeniem z dnia 17. czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego ustanowiono powiat świętochłowicki zawierający gminy wiejskie (…) przypadłe do Państwa Polskiego z dotychczasowych pruskich powiatów Bytom osiedle wiejskie i Bytom miasto (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2). W spisie tłum województwa, wydanym 5 sierpnia 1922 (addendum do ww. rozporządzenia), Bytom Niekonwencjonalny rzeczony jest jak wieś (wspólnota wiejska), a równolegle część miasta Bytomia (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43). W międzyczasie 10 lipca 1922 roku z tej części pruskiego powiatu miejskiego Bytomia, która przypadła Polsce utworzono samodzielną gminę wiejską Nietradycyjny Bytom (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16). Z uwagi na niejasną sytuację prawno-administracyjną terenu Nowego Bytomia w okresie 20 czerwca-10 lipca 1922 możliwe jest wysunięcie tezy, iż pozostawał on w owym czasie nadal częścią powiatu miejskiego Bytom, a wówczas, iż część tego powiatu do 10 lipca 1922 znajdowała się w granicach Polski.

Przypisy

  1. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego bez miejscowości takich gdy Adamowicze, Łojki i Sopoćkinie, które weszły w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Augustów – pozostała po polskiej stronie granicy.
  2. ↑ 2,0 2,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu bardiowskiego z fragmentem Cygielki przylegającym do Wysowej. Przyłączono ją do powiatu gorlickiego w woj. krakowskim.
  3. ↑ → 1938; ► gorlicki
  4. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu bielskiego z woj. białostockiego bez części Puszczy Białowieskiej i kilku miejscowości położonych po jej południowej stronie, które weszły w składniki ZSRR. Osiedle powiatu – Bielsk Podlaski – pozostała po polskiej stronie granicy.
  5. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka i Wyczółki a b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo. Sadyba powiatu – Brześć powyżej Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego.
  6. ↑ 6,0 6,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu bytomskiego z 13 gminami (Brzeziny, Brzozowice, Chropaczów, Dąbrówka Wielka, Hajduki Nowe, Hajduki Wielkie, Głaz, Lipiny, Łagiewniki, Orzegów, Piekary Wielkie, Szarlej, Świętochłowice) i 7 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Bytom – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu bytomskiego utworzono powiat świętochłowicki w woj. śląskim.
  7. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu chodzieskiego bez miejscowości: Ługi Ujskie, Motylewo, Piła, Skórka i Stobno. Sadyba powiatu – Chodzież – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  8. ↑ 8,0 8,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu człuchowskiego. Osiedle powiatu – Człuchów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu człuchowskiego przyłączono do powiatu chojnickiego w woj. pomorskim.
  9. ↑ 9,0 9,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny z Czechosłowacji powiat czeskocieszyński (pospołu z siedzibą powiatu – Czeskim Cieszynem). Powiat przyłączono do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim.
  10. ↑ 10,0 10,1 16 listopada 1938 roku włączono do Nasz północny odpad powiatu czadeckiego z Czechosłowacji z częściami pospólstwo: Czarne, Oleśna, Skalite i Świerczynowiec. Sadyba powiatu – Czadca – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Nasz część powiatu została zintegrowana 1 lutego 1939 roku z powiatem cieszyńskim w woj. śląskim.
  11. ↑ 11,0 11,1 16 listopada 1938 roku włączono do Własny orientalny odpad powiatu frydeckiego z Czechosłowacji z 4 gminami i częściami 11 populacja. Osiedle powiatu – Frydek – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Krajowy część powiatu została włączona 1 lutego 1939 roku do powiatu cieszyńskiego (gminy: Morawka, Szonów, Wojkowice, Żermanice natomiast części chamstwo: Bartowice, Błędowice Górne, Błędowice Średnie, Ligota Dolna, Ligota Górna, Noszowice) i frysztackiego (części tłum: Gruszów, Hermanice, Michałkowice, Radwanice i Śląska Ostrawa) w woj. śląskim.
  12. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego zaś włączonych 16 listopada 1938 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w kompozycja Czechosłowacji).
  13. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  14. ↑ 14,0 14,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się południowa część powiatu wieleńskiego na lewym brzegu Noteci (Chełst, Drawsko, Drawski Młyn, Gulcz, Kamiennik, Kawczyn, Kwiejce, Marylin, Mikołajewo, Nowe Kwiejce, Pełcza, Pęckowo, Piłka, Rosko, Wrzeszczyna i część Wielenia). Osiedle powiatu – Wieleń – została przedzielona granicą polsko-niemiecką. Polską część powiatu wieleńskiego przyłączono do powiatu czarnkowskiego w woj. poznańskim.
  15. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu czarnkowskiego bez miejscowości na prawym brzegu Noteci (Biała, Bukowiec, Gajewo, Kuźnica Czarnkowska, Łomnica, Niekursko, Nowa Osiedle wiejskie, Radolin, Radolinek, Radosiew, Runowo, Rychlik, Sarcz, Główny punkt, Smolarnia, Straduń, Teresin, Wrząca, Zofiowo). Sadyba powiatu – Czarnków – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  16. ↑ Inna używana miano: cieszyński zachodni.
  17. ↑ → 1938; ► cieszyński
  18. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego m.in. z miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Osiedle powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  19. ↑ Inna używana miano: dubnowski.
  20. ↑ Inna używana miano: duniłowiczowski.
  21. ↑ 21,0 21,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu nidzickiego m.in. z Działdowem, Lidzbarkiem i Płośnicą. Sadyba powiatu – Nidzica – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu nidzickiego utworzono powiat działdowski w woj. pomorskim.
  22. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
  23. ↑ Powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego, w charakterze część Własny rzeczony jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej przed chwilą trafienie (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co przypuszczalnie być podyktowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną legalnie kwestią przebiegu granicy, pozbawienie innych źródeł potwierdzających nierozłączność całego powiatu albo jego części do Lokalny w 1945 roku. Sadyba powiatu – Frysztat – znalazła się do szczętu po czechosłowackiej stronie granicy.
  24. ↑ 24,0 24,1 24,2 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu gliwickiego z 3 gminami (Gierałtowice, Mikoleska, Przyszowice) i 3 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Gliwice – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu gliwickiego została zintegrowana z powiatem rudzkim (Gierałtowice, Przyszowice) i tarnogórskim w woj. śląskim.
  25. ↑ 25,0 25,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu kwidzyńskiego: 1) w wyniku postanowień traktatu wersalskiego – fałszywy obrębek Wisły; 2) po plebiscycie na Powiślu (Bursztych, Janowo, Kramrowo, Nowe Lignowy, Pólko Małe). Sadyba powiatu – Kwidzyn – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu kwidzyńskiego utworzono powiat gniewski w woj. pomorskim.
  26. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów ponad rzeką Cygielką, które weszły w kompozycja Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 W 1920 w roku Polsce znalazł się część powiatu górowskiego. Sadyba powiatu – Góra – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu górowskiego przyłączono do powiatów: leszczyńskiego (Jabłonna, Kaczkowo, Rojęczyn) i rawickiego (Trzebosz) w woj. poznańskim.
  28. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Krynki i Kruszyniany. Sadyba powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
  29. ↑ Powiat z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim; nie zwodzić z powiatem grodziskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim.
  30. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (wspólnota Wielkie Oczy – 8 gromad). Sadyba powiatu Jaworów znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatem lubaczowskim w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  31. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kartuskiego bez miejscowości: Czapielsk, Huta Dolna, Huta Górna, Jodłowno, Klonowo Dolne, Klonowo Górne, Kolbudy, Łapino, Majdany, Marszewo, Miłowo, Nowa Sioło Przywidzka, Ostróżki, Pomlewo, Pręgowo, Przywidz, Roztoka, Szklana Góra, Ząbrsko Dolne i Ząbrsko Górne, włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kartuzy – znalazła się po polskiej stronie granicy. Coraz w tym samym roku dokonano korekty granicy – Żukówko znowu znalazło się w Niemczech.
  32. ↑ 32,0 32,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu namysłowskiego (Dalanów, Darnowiec, Drożki, Krzyżowniki, Ograniczony Buczek, Proszów, Rychtal, Skoroszów, Stogniewice, Mocny Buczek, Zgorzelec). Sadyba powiatu – Namysłów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu namysłowskiego przyłączono do powiatu kępińskiego w woj. poznańskim.
  33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu sycowskiego. Osiedle powiatu – Syców – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu sycowskiego przyłączono do powiatów: kępińskiego (Bałdowice, Bralin, Chojęcin, Domasłów, Gola, Głupia gęś Wielka, Miechów, Marcinki, Mnichowice, Nosale, Nowa Osiedle wiejskie Książęca, Pisarzowice, Słupia, Tabor Obcisły, Tabor Potężny, Trębaczów, Turkowy, Zbyczyna), odolanowskiego (Bronisławka, Cieszyn, Chojnik, Czesławice, Dobrzec, Hetmanów, Janisławice, Jarnostaw, Jesiona, Kałkowskie, Kąty Śląskie, Kocina, Konradów, Kopalina, Kuźnica Kącka, Lipskie, Łachów, Mariak, Możdżanów, Pawłów, Piła, Sobki, Sośnie, Starża, Surmin, Szklarka Śląska, Żabnik) i ostrzeszowskiego (Mąkoszyce, Niwki Książęce, Rybin) w woj. poznańskim.
  34. ↑ 34,0 34,1 W 1938 roku przyłączono do Własny część powiatu kieżmarskiego z gminą Las jaworowy i częścią gminy Ździar. Sadyba powiatu – Kieżmark – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu kieżmarskiego przyłączono do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  35. ↑ → 1938; ► nowotarski
  36. ↑ Inna ortografia: kossowski.
  37. ↑ Inna używana określenie: kamień-koszyrski.
  38. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kościerskiego bez miejscowości: Blizny, Borowina, Afroamerykanka Huta, Częstocin, Drzewina, Gromadzin, Kierzkowo, Olszanka, Pawłowo, Golgota Górne, Inferno Dolne, Sucha Huta, Trzepowo włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Kościerzyna – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  39. ↑ Powiat z siedzibą w Krośnie; nie tumanić z powiatem krośnieńskim z siedzibą w Krośnie Odrzańskim.
  40. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w kompozycja ZSRR) przyłączonych później do Lokalny (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono oraz granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  41. ↑ 41,0 41,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu wschowskiego z miejscowościami: Brenno, Bukówiec Górny, Dominice, Gołanice, Grotniki, Jezierzyce Kościelne, Krzycko Małe, Krzycko Wielkie, Miastko, Niechłód, Potrzebowo, Przylesie, Radomyśl, Sądzia, Ujazdowo, Wijewo, Włoszakowice, Zaborówiec i Zbarzewo. Sadyba powiatu – Wschowa – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu wschowskiego przyłączono do powiatu leszczyńskiego w woj. poznańskim.
  42. ↑ 42,0 42,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu ostródzkiego z 3 gminami (Groszki, Lubstynek i Napromek). Osiedle powiatu – Ostróda – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu ostródzkiego przyłączono do powiatu lubawskiego w woj. pomorskim.
  43. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu lublinieckiego bez tłum: Bzinica Nowa, Bzinica Stara, Zawężona, Dzielna, Główczyce, Główczyce, Gwoździany, Jeżowa, Klekotna, Szereg ludzi, Koszwice, Ligota Dobrodzieńska, Łagiewniki Małe, Makowczyce, Molna, Myślina, Panoszów, Pludry, Rzędowice, Sieraków, Szemrowice, Skrzydłowice, Turza, Warłów, Wędzina, Zborowskie i Zwóz tudzież miasta Dobrodzień. Sadyba powiatu – Lubliniec – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  44. ↑ 44,0 44,1 44,2 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu międzyrzeckiego na prawym brzegu Obry. Osiedle powiatu – Międzyrzecz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu międzyrzeckiego przyłączono do powiatu międzychodzkiego (Dormowo, Głażewo, Lewice, Łowyń, Silna, Stoki, Świechocin, Wrony) i nowotomyskiego (Chojniki, Chrośnica, Grubsko, Jabłonka Stara, Jastrzębsko Stare, Lewiczynek, Lubień, Łęczno, Łomnica, Miedzichowo, Nądnia, Nowa Silna, Nowa Osiedle wiejskie Zbąska, Nowe Czeskie, Nowe Jastrzębsko, Odkrywczy Podwórze, Pąchy, Perzyny, Prądówka, Przychodzko, Przyprostynia, Stare Czeskie, Boss Dwór, Stefanowo, Strzyżewo, Szklarka Trzcielska, Toczeń, Zachodzko, Zakrzewko, Kłoda pod nogi, Zbąszyń) w woj. poznańskim.
  45. ↑ Inna używana miano: mińsko-mazowiecki.
  46. ↑ Inna używana określenie: mołodecki.
  47. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – część gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Osiedle powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim (dział północna) w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  48. ↑ 48,0 48,1 W 1924 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem gminy Lipnica Wielka. Sadyba powiatu – Namiestów – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu namiestowskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  49. ↑ 49,0 49,1 49,2 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem Bobrowa (część zachodniego stoku góry Krywań) i Półgóry (gorący pochyłość Mędralowej/Jałowca Małego). Przyłączono ją właściwie do powiatów nowotarskiego i żywieckiego w woj. krakowskim.
  50. ↑ → 1938; ► nowotarski / ► żywiecki
  51. ↑ 51,0 51,1 W 1938 roku przyłączono do Własny część powiatu starolubowelskiego z fragmentami Legnawy, Małego Lipnika, Małego Sulina, Zakonnica powyżej Popradem i Stariny leżącymi ponad Popradem. Przyłączono ją do powiatu nowosądeckiego w woj. krakowskim.
  52. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego w tamtym czasie fragmentu doliny Popradu obwód Żegiestowa, kto wszedł w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  53. ↑ 53,0 53,1 W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu starowiejskiego z Leśnicą tudzież fragmentami Lechnicy i Szwabów Niżnich. Włączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  54. ↑ 54,0 54,1 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego z wsiami Głodówka i Sucha Góra (w latach 1924-1938 należącymi do Czechosłowacji) i fragmentem gminy Trzciana leżący najbliżej z Lipnicą Wielką. Przyłączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
  55. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w zawartość Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  56. ↑ Inna używana określenie: pilzneński.
  57. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w zawartość ZSRR) takich gdy Medyka (przyłączona znowu do Krajowy w 1948 roku) i Niżankowice. Osiedle powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  58. ↑ 58,0 58,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu raciborskiego z 19 gminami (Adamowice, Bełsznica, Bluszczów, Bogunice, Brzezie, Buków, Gorzyce, Gorzyczki, Głaz, Kobyla, Kornowacz, Ligota Tworkowska, Lubomia, Nieboczowy, Pogrzebień, Raszczyce, Poroże, Syrynia, Uchylsko) i 19 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Racibórz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu raciborskiego została zintegrowana z powiatem rybnickim w woj. śląskim.
  59. ↑ Inna używana określenie: rawsko-mazowiecki.
  60. ↑ Inna używana określenie: rawsko-ruski.
  61. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu rawskiego z woj. lwowskiego, które włączono do: 1) powiatu tomaszowskiego: a) gród Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160) natomiast do 2) powiatu lubaczowskiego w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945): Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska).
  62. → dębicki
  63. ↑ 63,0 63,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu zabrskiego z 9 gminami (Bielszowice, Bujaków, Chudów, Kończyce, Makoszowy, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda) i 3 obszarami dworskimi. Osiedle powiatu – Zabrze (Hindenburg) – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu zabrskiego utworzono powiat rudzki w woj. śląskim.
  64. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu rybnickiego bez pospólstwo i obszarów dworskich: Bargłówka, Dolna Sioło, Górki, Jankowice Rudzkie, Osada Renerowska, Kuźnia Nieborowska, Nieborowice, Pilchowice, Ruda Kozielska, Purpurowy, Stanica, Stodoły tudzież Wielopole Pilchowickie. Sadyba powiatu – Rybnik – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  65. ↑ 65,0 65,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu złotowskiego m.in. z Kamieniem, Sępólnem, Sypniewem i Więcborkiem. Osiedle powiatu – Złotów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu złotowskiego utworzono powiat sępoleński w woj. pomorskim.
  66. ↑ W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu snińskiego z fragmentem Osadnego do góry źródła Udawy (z fragmentem linii kolejowej Prekursorski Łupków – Cisna). Przyłączono ją do powiatu leskiego w woj. lwowskim.
  67. ↑ → 1938; ► leski
  68. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie fragmenty powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) gród Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
  69. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego bez Odelska, jaki wszedł w kompozycja ZSRR. Osiedle powiatu – Sokółka – pozostała po polskiej stronie granicy.
  70. ↑ 70,0 70,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu starowiejskiego (Murzynka Góra, Dursztyn, Falsztyn, Frydman, Jurgów, Kacwin, Krempachy, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Nowa Biała, Rzepiska, Trybsz). Osiedle powiatu – Stara Osada rolnicza Spiska – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu starowiejskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  71. ↑ 71,0 71,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego (Bukowina, Chyżne, Głodówka, Harkabuz, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Złośnik, Podsarnie, Podszkle, Podwilk, Sucha Góra, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna i część gminy Lipnica Wielka). Osiedle powiatu – Trzciana – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu trzciańskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
  72. ↑ → 1938; ► nowosądecki
  73. ↑ → 1938; ► nowotarski
  74. ↑ Inna używana imię: strzeliński.
  75. ↑ Powiat z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej; nie bałamucić z powiatem średzkim z siedzibą w Środzie Śląskiej.
  76. ↑ 76,0 76,1 W 1922 roku Polsce znalazła się część należącego przedtem do Fryc powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Oryginalny). Zasadnicza część Bytomia znalazła się po zachodniej stronie granicy, w Niemczech. Polską część powiatu miejskiego Bytom przyłączono do powiatu świętochłowickiego w woj. śląskim.
  77. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu tarnogórskiego bez plebs: Górniki, Grzybowice, Laryszów, Miedary, Mikulczyce, Ptakowice, Stolarzowice, Wieszowa, Wilkowice zaś Zbrosławice. Osiedle powiatu – Tarnowskie Góry – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  78. ↑ Powiat z siedzibą w Tomaszowie Lubelskim; nie mamić z powiatem tomaszowskim z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim.
  79. ↑ Powiat z siedzibą w Trzcianie (Republika słowacji); nie bałamucić z powiatem trzcianeckim z siedzibą w Trzciance.
  80. ↑ → 1938; ► nowotarski
  81. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego: wspólnota Tarnawa Niżna a część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Sadyba powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w zawartość powiatu ustrzyckiego.
  82. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wejherowskiego bez miejscowości Brzyno, Okalice i Prusewo, które inny w granicach Helmut i Sopotu, włączonego do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Wejherowo – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  83. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wolsztyńskiego bez miejscowości: Babimost, Bagnisko, Ciosaniec, Chwalim, Droniki, Kaliska, Kargowa, Kuligowo, Łupice, Nowe Kramsko, Nowatorski Jaromierz, Obra Dolna, Podmokle Małe, Podmokle Wielkie, Rudno, Spokojna, Stare Kramsko, Dyrektor Jaromierz, Szreniawa, Śmieszkowo, Świętno, Tatarki, Wilcze i Wojnowo. Osiedle powiatu – Wolsztyn – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  84. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Łuka i Jałówka. Sadyba powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatem białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów trzeba do powiatu hajnowskiego.
  85. ↑ Inna ortografia: wysoko-mazowiecki.
  86. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej (Jałowca Małego), kto wszedł w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  87. ↑ Inna używana imię: Bielsko Śląskie.
  88. ↑ 88,0 88,1 88,2 88,3 Pozbawienie źródeł potwierdzających bytowanie powiatu od 1945 roku.

Zobacz też

  • Powiat
  • Powiaty w Polsce
  • Powiaty w Polsce od 1945
  • Powiaty i gminy o identycznych nazwach
  • Byłe powiaty polskie
  • Podział porządkowy II RP

Źródła

  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 64, poz. 385 – Przepis z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej.
  • Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 – Prawo tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji.
  • Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Uregulowanie z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem tudzież na wchodzących w zestaw Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy.
  • Dz. U. z 1921 r. Nr 16, poz. 93 – Norma prawna z dnia 4 lutego 1921 r. o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach, przyłączonych do obszaru Rzeczypospolitej na podstawie umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie podpisanej w Rydze dnia 12 października 1920 r.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Uregulowanie z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej powyżej Ziemią Wileńską.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2 – Postanowienie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju władz administracyjnych i samorządowych na obszarze Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 3 – Zarządzenie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16 – Zarządzenie z dnia 6 lipca 1922 r. w przedmiocie utworzenia samodzielnej gminy wiejskiej Nowego Bytomia.
  • Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43 – Aneks do rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1922 r. (Dz. Ust. Śl. Nr 1, poz. 3), w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego, obejmujący zbiór danych tłum miejskich i wiejskich, obszarów dworskich, tudzież w zamian wyjętych z powiatów.
  • Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 – Dekret Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1922 r. w sprawie zniesienia powiatu białowieskiego a rozciągnięcia na gminy białowieską, masiewską i suchopolską mocy obowiązującej przepisów o samorządzie powiatowym.
  • M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 – Uwaga Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1922 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej Starostwa z Cieszanowa do Lubaczowa natomiast o zmianie nazwy powiatu ciesznowskiego
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 116, poz. 1051 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1922 r. o utworzeniu powiatu stolińskiego natomiast włączeniu chamstwo dobrosławskiej i pohostskiej do powiatu pińskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 991 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o utworzeniu powiatu makowskiego.
  • Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 992 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o zniesieniu powiatu podgórskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1924 r. Nr 5, poz. 20 – Przepis z dnia 15 lutego 1924 r. w przedmiocie zniesienia powiatu Rudzkiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 68, poz. 655 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1924 r. w sprawie podziału powiatu rówieńskiego na duet jednostki administracyjne i kreowania powiatu kostopolskiego natomiast regulacji granic powiatów: rówieńskiego, dubnowskiego, łuckiego, ostrogskiego, krzemienieckiego i horochowskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1044 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1052 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. o zniesieniu powiatu sejneńskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 63, poz. 441 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o zniesieniu powiatu Spisko-Orawskiego.
  • Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • M.P. z 1925 r. Nr 160, poz. 717 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1925 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej starostwa z Husiatyna do Kopyczyniec
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 – Rozporządzenie z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 26, poz. 158 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. w sprawie niektórych zmian rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 117, poz. 678 – Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 października 1926 r. w sprawie utworzenia powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1926 r. Nr 128, poz. 760 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1926 r. w sprawie oznaczenia granic powiatu morskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 8, poz. 62 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1927 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. o niektórych zmianach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. w przedmiocie zmiany granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 17, poz. 130 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1927 r. o zniesieniu powiatu witkowskiego w województwie poznańskiem.
  • Dz. U. z 1927 r. Nr 72, poz. 647 – Dekret Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 221 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 lutego 1928 r. w sprawie zmiany art. 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1926 r. o utworzeniu powiatu morskiego w Gdyni.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 426 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1928 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. z 1928 r. Nr 125, poz. 727 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1926 r. o podziale powiatu będzińskiego i utworzeniu nowego powiatu zawierciańskiego z siedzibą władz powiatowych w Zawierciu.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 4, poz. 35 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1929 r. o wyłączeniu gminy miejskiej Gdynia z powiatu morskiego i utworzeniu z niej odrębnego powiatu miejskiego.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190 – Dekret Rady Ministrów z dnia 16 marca 1929 r. o zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego w województwie stanisławowskiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 307 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem.
  • Dz. U. z 1929 r. Nr 35, poz. 318 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1930 r. Nr 82, poz. 649 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. o zmianie granic województw poleskiego i wołyńskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 26, poz. 155 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 12 marca 1931 r. o utworzeniu powiatu grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238 – Przepis z dnia 20 marca 1931 r. o wyłączeniu powiatu turczańskiego z województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1931 r. Nr 111, poz. 868 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 – Dekret Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa krakowskiego.
  • M.P. z 1931 r. Nr 51, poz. 86 – Zawiadomienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1931 r. w sprawie zmiany nazwy gminy Lisko w powiecie liskim, województwie lwowskiem
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 18 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 19 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 33 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu konstantynowskiego w województwie lubelskiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 34 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu słupeckiego w województwie łódzkiem.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 35 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa poznańskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 36 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa stanisławowskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 30, poz. 315 – Ogłoszenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1932 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego a zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.
  • Dz. U. z 1932 r. Nr 41, poz. 408 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1932 r. w sprawie powiatów miejskich.
  • Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24 – Regulacja z dnia 16 maja 1934 roku w sprawie włączenia plebs Chorzów i Nowe Hajduki do miasta Królewskiej Huty tudzież zmiany nazwy tega miasta na Chorzów.
  • Dz. U. z 1935 r. Nr 47, poz. 319 – Regulacja z dnia 8 lipca 1935 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 18, poz. 119 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 marca 1937 r. o zniesieniu powiatu ropczyckiego i utworzeniu powiatu dębickiego w województwie krakowskim.
  • Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350 – Akt prawny z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 19, poz. 154 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 – Akt prawny z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego.
  • Dz. U. Śl. z 1938 r. Nr 18, poz. 35 – Akt prawny z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego.
  • Dz. U. z 1938 r. Nr 87, poz. 585 – Rozkaz Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 listopada 1938 r. o zjednoczeniu z Rzecząpospolitą Polską ziem odzyskanych w listopadzie 1938 r. i o rozciągnięciu na te ziemie mocy obowiązującej niektórych aktów ustawodawczych.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Morawskośląskim) z protokółami dodatkowymi – Mistek, 23 listopada i 9 grudnia 1938 roku.
  • Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Słowackim) z protokółami dodatkowymi – Zakopane, 30 listopada 1938 roku.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6 – Rozporządzenie z dnia 31 stycznia 1939 roku o podziale administracyjnym ziem odzyskanych we Frydeckiem i w Czadeckiem natomiast o zmianie granic niektórych pospólstwo powiatów cieszyńskiego i frysztackiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 14, poz. 82 – Dekret Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1939 r. o zmianie granic powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim.
  • Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15 – Prawo z dnia 7 marca 1939 roku o zniesieniu powiatu świętochłowickiego i o zmianie granic powiatów katowickiego, pszczyńskiego i tarnogórskiego.
  • Dz. U. z 1939 r. Nr 22, poz. 136 – Norma prawna z dnia 15 marca 1939 r. o dalszym zjednoczeniu ziem odzyskanych z Rzecząpospolitą Polską.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskim.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 168 – Zlecenie z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.
  • Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących do tego czasu rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Porozumienie między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Deklaracja Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

Duch zespołowy

Duch zbiorowy (również duch drużyny; z niem. Teamgeist) jest pozytywną społeczną cechą grupy ludzi czy też drużyny, zwykle w sporcie. Zespół pozostaje wspólnie, aby móc wywiązać się określone zadania. To stawia na pierwszym planie grupę ludzi, a nie pojedynczą osobę. Upiór zespołu jest silniejszą formą poczucia spójności i w przeciwieństwie do samego poczucia spójności wyraża się we wzajemnym poparciu członków grupy. Samo wyobrażenie poczucia wspólnoty grupowej zostało wprowadzone zaledwie na rzecz osiągnięcia wspólnego celu.

Oficjalną piłkę MŚ 2006 w Niemczech i rozgrywek ligi Major League Soccer (USA) w roku 2006 nazwano Teamgeist.

Linki

  • „Es lebe der Teamgeist“
  • Regeln für mehr Teamgeist

Health-Related Fitness

Health-Related Fitness - biegłość ukierunkowana na zdrowie.

Celem sprawności fizycznej jest pozytywne wigor fizyczne, które warunkuje niskie ryzykowny krok wystąpienia problemów zdrowotnych. Osiągnięcia a mają na celu zręczność angażowania się w codzienne zadania z adekwatną energią zaś satysfakcjonujące związek w wybranych sportach

Według autorów biegłość fizyczna obejmuje: funcje krążeniowo-oddechowe, względną szczupłość ciała, siłę mięśniową, niezmienność i gibkość.

H-RF odnosi się do tych komponentów sprawności, które są efektem korzystnego i niekorzystnego wpływu zwykłej aktywności fizycznej tudzież które mają pokrewieństwo z poziomem stanu zdrowia.

Komponenty te są określone:

  • zdolnością do podejmowania codziennej aktywności z wigorem i żwawo,
  • takim stanem gildia i zdolności, kto wskazuje na niskie ryzykowny krok przedwczesnego rozwoju chorób i osłabienia sił w wyniku małej aktywności.

Określenie sprawności w ramach koncepcji H-RF obejmuje następujące komponenty:

1. Biegłość morfologiczna

  • BMI (Body Mass Index),
  • dystrybucja tłuszczu,
  • mineralna gęstość kości

2. Biegłość mięśniowo-szkieletowa

  • siła i niezmienność mięśni ramion, nóg i tułowia,
  • gibkość

3. Biegłość motoryczna

  • kontrola postawy ciała w charakterze machlojka równowagi, koordynacji, kontroli psychicznej i szybkości neuromięśniowej

4. Biegłość krążeniowo-oddechowa

  • submaksymalna kunszt wysiłkowa i wytrzymałość,
  • system dostarczania tlenu,
  • resynteza ATP,
  • procesy termoregulacyjne,
  • VO2max (perfekcyjny minutowy pobór tlenu)

5. Biegłość przemian metabolicznych

  • działanie hormonów (np. insulina),
  • gospodarka węglowodanowa (posoka, tkanki),
  • metabolizm lipidowy

Z uwagi na niedostatek potencjał dokładnego przetłumaczenia z języka angielskiego terminu Health-Realted Fitness, zdecydowano pozostawić go w formie niezmienionej.

Przypisy

  1. ↑ Howley E. T., Franks B. D. (1997): Health Fitness Instructors. Handbook. Champaign, Ill.: Human Kinetics.
  2. ↑ 2. Bouchard C., Shephard R. J. (1994): Physical activity, fitness and health: the wzór and key concepts. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 77-88.
  3. ↑ 3. Skinner J. S., Oja P. (1994): Laboratory and field tests for assessing health-related fitness. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 160-179.
  4. ↑ Osiński W. (2003): Antropomotoryka. Podręczniki, 49, Poznań, AWF.

Zobacz też

Kultura fizyczna

Sport

Zdrowie

Uczniowski Klub Sportowy

UKS (Uczniowski Klub Sportowy) - klub sportowy, kto szkoli młodzież.

Pierwsze UKS powstały w 1994 roku. Ich pomysłodawcą był stary PKOl Stanisław Paszczyk.

Wielkim zaangażowaniem w postęp UKSów wykazał się prowadzący Sejmowej Komisji ds. Młodzieży, Kultury Fizycznej i Sportu Marek Wielgus. Był on pospołu z Lesławem Ćmikiewiczem jednym z pierwszych założycieli UKSów i inicjatorem zorganizowania turnieju mini piłki nożnej na rzecz dzieci, zrzeszonych w UKS-ach. Taki zmagania to współczesny Kielich TP im. Logo Wielgusa.

Linki zewnętrzne

  • Strona UKS
  • Puchar TP

Serce sportowca

Serce sportowca – potoczne epitet fizjologicznych (toż kiedy niekiedy również patologicznych) zmian sercowych u osób uprawiających wyczynowo wytrzymałościowe dyscypliny sportowe, takie gdy kolarstwo, wyścigi, itp.


Sportowcy posiadający kier sportowca nie muszą odznaczać się atletyczną budową ciała – wręcz przeciwnie

Zmiany te polegają na:

  • pojawieniu się rozstrzenia (pomnożenie komór serca)
  • przeroście mięśnia sercowego
  • bradykardii spowodowanej zmianami w napięciu nerwu błędnego

Serce sportowca pozwala na zaobserwowanie pewnych zmian w badaniach diagnostycznych:

  • na zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej jest dozwolone zakomunikować przyrost sylwetki serca
  • w badaniu EKG wyjść być może bradykardia zatokowa (z rzadka z częstością rytmu serca u dołu 40 uderzeń na minutę); wolnej czynności serca asystować prawdopodobnie niemiarowość zatokowa, w powyżej 1/3 przypadków występuje podobnie stronnictwo przedsionkowo-komorowy I stopnia
  • badanie echokardiograficzne przypuszczalnie dowieść zmiany wymiarów lewej komory serca, wybujałość przegrody międzykomorowej (egzamin to prawdopodobnie ponadto podać do różnicowania między sercem sportowca a kardiomiopatią)

Wszystkie te zmiany zdiagnozowane u osób nieuprawiających sportu sugerują pozycja chorobliwy. W związku z tym, na przestrzeni badań trzeba zapoznać lekarza z prowadzonym trybem życia. W zasadzie czerwień sportowca wolno zaaprobować za zmianę fizjologiczną. W przyrodzie, porównując zwierzęta dzikie i udomowione (np. królik – szarak), jest dozwolone dostrzec różnicę w wielkości serca – u osobników żyjących na wolności jest ono większe. Podobna wariancja jest zauważalna w wypadku porównania siedzącego trybu życia z aktywnym trybem życia człowieka. Istnieją niemniej jednak granice, z wyjątkiem którymi zbytnie zmiany sercowe stają się nienaturalne i zagrażają życiu sportowca.

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Matsuda Masaumi. Configuration and Functions of the Human Heart. Science and Engineering Review of Doshisha University. 4 (43): 48-53 (2003). ISSN 0036-8172. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Athletic Heart Syndrome (en). The Merck Manuals Online Medical Library. .
  3. ↑ Zbigniew Cendrowski: Ruch to życie. Gród nad Wisłą: 1987. 

Źródła

  • Portal religijny sercu człowieka
  • Serce Wyczynowca – paragraf Anny Hendler


Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!